Trà tâm sen có thật sự giúp trị mất ngủ, khó ngủ?

Ngày đăng:

“Khó ngủ thì thử uống trà tâm sen.” Nghe lời mách này, nhiều người tìm mua tâm sen để hãm uống buổi tối. Có người thấy dễ chịu hơn, nhưng cũng có người đã uống nhiều ngày mà lên giường vẫn trằn trọc, rồi băn khoăn có nên pha đậm thêm không.

Trà tâm sen có giúp trị mất ngủ không? Trong Đông y, tâm sen được dùng khi khó ngủ đi cùng bứt rứt, nóng trong theo hướng thanh tâm, an thần. Việc chọn vị thuốc cần dựa vào những biểu hiện của từng người; bác sĩ sẽ hỏi thêm sức ăn, tiêu hóa, hồi hộp và các bệnh đang điều trị trước khi tư vấn. [1]

Để dùng trà cho phù hợp, các bạn nên hiểu tâm sen khác gì với hạt sen, nghiên cứu hiện có khảo sát dạng dùng nào và khi nào cần tìm thêm nguyên nhân khó ngủ.

Tách trà và đĩa tâm sen khô
Tách trà và tâm sen khô – minh họa AI.

1. Tâm sen khác hạt sen và trà sen như thế nào?

Tâm sen, còn gọi là liên tâm hoặc liên tử tâm, là phần mầm xanh nằm bên trong hạt sen, có vị đắng. Khi nấu chè hay hầm hạt sen, nhiều gia đình lấy phần mầm này ra để món ăn bớt đắng. Phần hạt dùng làm món ăn và phần tâm dùng làm dược liệu có thành phần, công dụng khác nhau. [2]

Trong Đông y, hạt sen thường được nhắc đến theo hướng bổ Tỳ, dưỡng Tâm; còn tâm sen có tính hàn, dùng theo hướng thanh tâm, an thần. Hướng thanh tâm thường được nhắc đến với chứng tâm phiền, tức cảm giác bứt rứt, khó yên theo cách mô tả của Đông y. [1]

Cũng cần phân biệt trà tâm sen với trà ướp hương sen. Trà ướp sen có thể dùng nền trà xanh, vẫn chứa caffeine và có thể làm khó ngủ khi uống muộn. Khi mua, các bạn hãy xem thành phần: sản phẩm dùng tâm sen riêng, trà có thêm tâm sen hay trà chỉ được ướp hương. [3]

2. Vì sao có người hợp tâm sen, có người cần cách điều trị khác?

Chẳng hạn, có người khó ngủ kèm khô miệng, bứt rứt về đêm; người khác lại ngủ chập chờn, mệt và ăn kém. Qua thăm khám, bác sĩ có thể nhận định những thể bệnh khác nhau và chọn những hướng điều trị khác nhau. Cảm giác nóng trong hay mệt mỏi cần được hỏi rõ, không nên tự dựa vào 1 biểu hiện để chọn trà. [4]

Nếu các bạn hay lạnh bụng, dễ đi phân lỏng hoặc ăn uống kém, hãy nói trước khi được tư vấn dùng tâm sen. Với người thường có huyết áp thấp, hay choáng hoặc đang dùng thuốc hạ huyết áp, cũng cần mang theo đơn để bác sĩ kiểm tra. [1][5]

Vì vậy, khi đã uống mà vẫn khó ngủ, việc cần làm là xem lại nguyên nhân và cách dùng. Các bạn nên trao đổi với bác sĩ trước khi pha đậm hơn, tăng số lần uống hoặc thêm vị khác vào trà.

3. Nghiên cứu về tâm sen có áp dụng được cho trà hãm tại nhà?

Nghiên cứu năm 2025 khảo sát các dịch chiết tâm sen trên chuột cống được tạo mô hình mất ngủ. Trong phép thử có dùng thuốc gây ngủ, dịch chiết alkaloid toàn phần giúp rút ngắn thời gian bắt đầu ngủ và kéo dài thời gian ngủ. Alkaloid là 1 nhóm chất tự nhiên có trong tâm sen được nhóm nghiên cứu tách chiết để khảo sát. [6]

Thí nghiệm này dùng dịch chiết được chuẩn bị và đo liều trong phòng nghiên cứu, không khảo sát người uống trà tâm sen. Vì thế, nghiên cứu không cho biết các bạn nên hãm bao nhiêu tâm sen, uống trong bao lâu hay mức cải thiện giấc ngủ ở người sẽ như thế nào.

Khi uống trà rồi thấy ngủ tốt hơn, các bạn có thể kể lại trải nghiệm ấy khi đi khám. Bác sĩ sẽ hỏi thêm có đồng thời bớt căng thẳng, đổi giờ ngủ hay giảm cà phê không, vì những thay đổi này cũng ảnh hưởng đến giấc ngủ. Quan trọng là xem các bạn có dễ ngủ hơn, ít tỉnh đêm và đỡ mệt vào ban ngày không. [7]

4. Đang uống trà tâm sen, khi nào cần hỏi lại hoặc đi khám?

Kiểm tra thành phần và thuốc đang dùng

Nếu dùng trà túi lọc hoặc sản phẩm phối hợp, hãy mang nhãn, vỏ hộp khi đi khám. Bác sĩ cần biết ngoài tâm sen còn có Lạc tiên, bình vôi, trà xanh hay thành phần nào khác. Thuốc ngủ, thuốc điều trị bệnh và các sản phẩm hỗ trợ đang dùng cũng cần được kiểm tra cùng nhau vì thảo dược có thể tương tác với thuốc. [5]

Phụ nữ mang thai, người cho con bú hoặc gia đình định dùng cho trẻ em nên hỏi người điều trị trước. Khi đang dùng thuốc kê đơn, các bạn không tự bỏ thuốc để chuyển sang trà. [8]

Nếu khó chịu sau uống, hãy báo cụ thể

Nếu sau uống xuất hiện đau bụng, đi ngoài, choáng, buồn ngủ nhiều hoặc những khó chịu mới, hãy tạm ngừng sản phẩm và liên hệ nơi tư vấn. Các bạn cứ kể triệu chứng xuất hiện sau lần uống nào, đang dùng lượng bao nhiêu và có uống thêm thuốc hay sản phẩm khác không. Bác sĩ sẽ kiểm tra trước khi hướng dẫn dùng tiếp hoặc đổi cách chăm sóc.

Khi giấc ngủ vẫn ảnh hưởng đến cuộc sống

Nếu trằn trọc nhiều đêm, sáng dậy mệt hoặc ban ngày khó tập trung, các bạn nên đi khám thay vì tiếp tục thử tăng lượng trà. Hãy báo rõ ngáy lớn, thức giấc vì nghẹt thở hoặc buồn ngủ nhiều ban ngày để bác sĩ kiểm tra khả năng ngưng thở khi ngủ. [9]

Với mất ngủ mạn tính ở người lớn, liệu pháp nhận thức hành vi dành cho mất ngủ (CBT-I) là lựa chọn điều trị đầu tay. Chương trình có hướng dẫn này giúp thay đổi những lo lắng và thói quen duy trì mất ngủ. Bác sĩ có thể tư vấn cách tiếp cận ngay từ khi lập kế hoạch điều trị, cùng việc cân nhắc thuốc Đông y theo thể bệnh. [10]

Chọn trà theo sức khỏe, tìm nguyên nhân khi khó ngủ kéo dài

Nếu các bạn đang uống trà tâm sen, hãy xem rõ thành phần và để ý cả giấc ngủ lẫn cảm giác sau dùng. Khi vẫn khó ngủ hoặc xuất hiện khó chịu, hãy hỏi lại người tư vấn cách dùng trước khi pha đậm hay phối thêm sản phẩm.

Khi đến khám tại Nguyễn Phúc Đường, các bạn có thể kể với bác sĩ Phúc Minh những cách đã thử và mang theo sản phẩm đang dùng. Bài thuốc y học cổ truyền trong điều trị mất ngủ giải thích thêm cách lựa chọn bài thuốc theo từng thể bệnh.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo. Các bạn cần được thăm khám và tư vấn trước khi lựa chọn phương pháp điều trị.

Tài liệu tham khảo

  1. Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM: Mất ngủ thì dùng Tâm Sen hay Hạt Sen? – công dụng cổ truyền và lưu ý thể trạng
  2. Khoa Dược, Đại học Tôn Đức Thắng: Sen – bộ phận dùng và công dụng cổ truyền
  3. FDA: Spilling the Beans – caffeine trong trà, cà phê và ảnh hưởng đến giấc ngủ
  4. Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM (2023): Phác đồ điều trị rối loạn giấc ngủ
  5. NCCIH: Herb-Drug Interactions
  6. Nghiên cứu (2025): Total Alkaloid Extract of Nelumbinis Plumula Promoted Sleep in PCPA-Induced Insomnia Rats – nghiên cứu trên động vật
  7. NHLBI: Insomnia – Causes and Risk Factors
  8. NHS: Herbal medicines and complementary therapies – thuốc đang dùng và những đối tượng cần lưu ý
  9. NHLBI: Insomnia – Diagnosis
  10. NHLBI: Insomnia – Treatment

Zalo BS Phúc Minh

Liên hệ qua Zalo số 0902 006 022.

Dùng Zalo trên máy tính? Tìm số 0902 006 022 trong Zalo.

Mở Zalo Web